poorten in Amsterdam - St. Anthoniespoort

Afdrukken
St. Anthoniespoort
03St Anthonis Poorte,1600
Oorspronkelijk was het gebouw een stadspoort, de Sint Antoniespoort geheten. De poort lag in het verlengde van de Zeedijk. Buiten de stadsmuren liep de dijk verder als Sint Antoniesdijk. Na aanleg van de Lastage in de 16e eeuw kwam hier de Sint Antoniesbreestraat te liggen en werd een tweede Sint Antoniespoort gebouwd bij de Hortus Botanicus.
De stadspoort was onderdeel van de middeleeuwse stadsommuring langs het huidige Singel, de Kloveniersburgwal en de Geldersekade. Deze ommuring werd aangelegd in de jaren 1481-1494, en bestond uit verdedigingstorens en stadspoorten, onderling verbonden door een stadsmuur. De stadsmuur was uit baksteen opgetrokken, op een natuurstenen voet na. Van de muur is vrijwel niets over, maar in de kademuur van de Geldersekade bevinden zich nog steeds stukken zandsteen van de stadsmuur. De Schreierstoren is de enige overgebleven verdedigingstoren. Van de stadspoorten zijn alleen de Sint Antoniespoort (de huidige Waag) en een deel van de Regulierspoort over (het onderste deel van de Munttoren).
Oorspronkelijk bestond het gebouw uit een poortgebouw met twee torens aan de stadszijde en een voorpoort met eveneens twee torens aan de grachtzijde. Tussen de voor- en hoofdpoort was een niet bebouwd pleintje, een overwelfde sluis. Het gebouw is opgetrokken uit baksteen met enkele ornamenten van kalksteen uit Gobertange.
In de toren op de hoek tussen de Zeedijk en de Geldersekade zit de oudste gevelsteen van Amsterdam met het opschrift:

MCCCCLXXXVIII de XXVIII dach in April wart d'eerste steen van dese poert gheleit.

(Op 28 april 1488 werd de eerste steen van deze poort gelegd.)

Het bouwjaar 1488, zoals vermeld op deze gevelsteen en in alle officiële bronnen, is echter mogelijk onjuist. Er zijn aanwijzingen dat de poort van veel oudere datum is. Zo bestaat er een document van vóór 1488 dat naar de Sint Antoniespoort verwijst. Daarnaast zijn er resten van kantelen zichtbaar in de torens van de poorten van het gilde van Sint-Eloys en het schuttersgilde. Ook is de voorpoort waarschijnlijk later aan de hoofdpoort toegevoegd. Volgens historicus Jacqueline de Graauw kan het bouwwerk op zijn vroegst dateren uit 1425.
Toen eind 16e eeuw de stad werd uitgebreid, verloor de Sint Antoniespoort zijn betekenis als stadspoort. Kort daarop, in de periode 1603-1613 werd de stadsmuur gesloopt.
Sint-Antonieswaag1789
St.Anthonieswaag, 1789.
In 1614 ontstond de huidige Nieuwmarkt door het overkluizen van de stadsgracht aan weerszijden van de Sint Antoniespoort. Ook werd het plein opgehoogd, waarbij het muurwerk van de poort gedeeltelijk onder het maaiveld verdween. Het gebouw doet zich daardoor minder hoog voor dan het in werkelijkheid is
Sint Antonieswaag, december 2005
december 2005.

Wednesday the 13th. Joomla 2.5 templates. Custom text here